روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

یکی از کارآمد ترین تکنیک های تصمیم گیری فرایند تحلیل سلسله مراتبی (Analytical Hierarchy process-AHP) که اولین بار توسط توماس ال ساعتی در ۱۹۸۰ مطرح شد . که بر اساس مقایسه های زوجی بنا نهاده شده و امکان بررسی سناریوهای مختلف را به مدیران می دهد.

اصول فرایند تحلیل سلسله مراتبی

 

 

  • اصل ۱٫ شرط معکوسی (Reciprocal Condition): اگرترجیح عنصر A بر عنصر B برابر n باشد ترجیح عنصر B بر عنصر A برابر n/1خواهد بود.
  • اصل ۲٫ همگنی (Homogeneity): عنصر A با عنصر B باید همگن و قابل قیاس باشند . به بیان دیگر برتری عنصر A بر عنصر B نمی تواند بی نهایت یا صفر باشد.
  • اصل ۳٫ وابستگی (Dependency): هر عنصر سلسله مراتبی به عنصر سطح بالاتر خود می تواند وابسته باشد وبه صورت خطی این وابستگی تا بالاترین سطح می تواند ادامه داشته باشد.
  • اصل ۴٫ انتظارات (Expectation):  هرگاه تغییر در ساختمان سلسله مراتبی رخ دهد پروسه ارزیابی باید مجددا انجام گیرد.

 

فرایند تحلیل سلسله مراتبی در یک نگاه

ساخت سلسله مراتبی:

سلسله مراتبی یک نمایش گرافیکی از مساله پیچیده واقعی می باشد که در راس آن هدف کلی مساله و در سطوح بعدی معیار ها و گزینه ها قرار دارند ، هر چند یک قاعده ثابت و قطعی برای رسم سلسله مراتبی وجود ندارد . سلسله مراتبی ممکن است به یکی از صورت های زیر باشد :

  • هدف _ معیارها _ زیر معیار ها _ گزینه ها
  • هدف _ معیارها _ عوامل _ زیر عوامل _ گزینه ها

    روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

    روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

ترکیب(محاسبه) وزنها:

 ۱) وزن نسبی ( local priority)

  • روش حداقل مربعات
  • روش حداقل مربعات لگاریتمی
  • روش بردار ویژه
  • روشهای تقریبی
    • مجموع سطری
    • مجموع ستونی
    • میانگین حسابی
    • میانگین هندسی

۲) وزن نهایی ( overall priority): وزن نهایی هر گزینه در یک فرایند سلسله مراتبی از مجموع حاصلضرب اهمیت معیارها در وزن گزینه ها بدست می آید.

در این قسمت شما می توانید انواع وزن دهی در روش ahp را به طور کامل مشاهده نمایید.

محاسبه نرخ سازگاری: 

در این قسمت شما می توانید انواع وزن دهی در روش ahp را به طور کامل مشاهده نمایید.

 

مقایسه های زوجی:

تحلیل مقایسه زوجی (Paired Comparison Analysis)، به شما کمک می کند تا اهمیت تعدادی از انتخابهای مرتبط با یکدیگر را تعیین نمائید.این روش بخصوص زمانی مفید خواهد بود که شما فاقد داده های هدفمند برای ایجاد زیر بنائی برای این کار باشید. این روش حل مهمترین مسائل را آسان نموده،یا گزینش راه حلی که متضمن بیشترین منافع باشد را تسهیل می نماید. تحلیل مقایسه زوجی به شما اجازه می دهد تا در شرایطی که دچار ناسازگاری تقاضاها در مورد منابع تان می شوید، بتوانید به اولویت بندی این درخواستها نائل آئید…..

تحلیل حساسیت:

با استفاده از آناليز حساسيت شما به سرعت مي توانيد تعيين کنيد که چگونه تغيير در اهميت يک معيار بر گزينه هاي انتخابي تاثير خواهد گذاشت. همچنين برنامه EXPERT CHOICE مي‌تواند قضاوت هاي افراد مختلف در يک مدل گروهي را نيز سنتر و تلفيق کرده و نتايج کلي را بيان نمايد.

روش رتبه بندی:

پس از محاسبه وزن هر کدام از شاخص ها و همچنین زیر معیارها می توان به ترتیب از کمترین به بیشترین وزن رتبه بندی نمود و برترین گزینه را انتخاب کرد.

شما می توانید در قسمت مثال تحلیل سلسله مراتبی نمونه ای حل شده از روش ahp یا همان تحلیل سلسله مراتبی را مشاهده نمایید.