۳
(۳)

مثال روش دیمتل فازی

مثال روش دیمتل فازی

در یک پژوهش به شناسایی الگوی روابط علی میان مهمترین معیارهای انتخاب یک بانک پرداخته شده است. در واقه ماتریس تصمیم با عباات کلامی به صورت زیر بوده است.

تعداد شعبنرخ سودمشتری مداریخدمات الکترونیکخدمات ارزی
تعداد شعب۰متوسطخیلی زیادمتوسطمتوسط
نرخ سودزیاد۰زیادزیادخیلی زیاد
مشتری مداریکمکم۰کممتوسط
خدمات الکترونیکمتوسطخیلی زیادمتوسط۰زیاد
خدمات ارزیکمزیادکممتوسط۰

جهت انعکاس روابط درونی میان معیارهای اصلی از روش دیمتل فازی استفاده شده است. با استفاده از طیف فازی مناسب متغیرهای زبانی به صورت فازی ارائه می شود. در این نمونه از طیف فازی از جدول تشریح شده در بخش روش دیمتل فازی استفاده شده است.

با توجه به جدول ذکر شده ماتریس ارتباط مستقیم X به صورت زیر خواهد بود.

 C1C2C3C4C5
C1۰۰.۱۰.۳۰.۳۰.۵۰.۷۰.۷۰.۹۱۰.۳۰.۵۰.۷۰.۳۰.۵۰.۷
C2۰.۵۰.۷۰.۹۰۰.۱۰.۳۰.۵۰.۷۰.۹۰.۵۰.۷۰.۹۰.۷۰.۹۱
C3۰.۱۰.۳۰.۵۰.۱۰.۳۰.۵۰۰.۱۰.۳۰.۱۰.۳۰.۵۰.۳۰.۵۰.۷
C4۰.۳۰.۵۰.۷۰.۷۰.۹۱۰.۳۰.۵۰.۷۰۰.۱۰.۳۰.۵۰.۷۰.۹
C5۰.۱۰.۳۰.۵۰.۵۰.۷۰.۹۰.۱۰.۳۰.۵۰.۳۰.۵۰.۷۰۰.۱۰.۳

مثال روش دیمتل فازی

 برای نرمال سازی جمع کران بالای اعداد فازی مثلثی هر سطر محاسبه می شود و بزرگترین مقدار آن به عنوان k  انتخاب می شود.

 C1C2C3C4C5جمع کران های بالا
C1۰۰.۱۰.۳۰.۳۰.۵۰.۷۰.۷۰.۹۱۰.۳۰.۵۰.۷۰.۳۰.۵۰.۷۳.۴
C2۰.۵۰.۷۰.۹۰۰.۱۰.۳۰.۵۰.۷۰.۹۰.۵۰.۷۰.۹۰.۷۰.۹۱۴
C3۰.۱۰.۳۰.۵۰.۱۰.۳۰.۵۰۰.۱۰.۳۰.۱۰.۳۰.۵۰.۳۰.۵۰.۷۲.۵
C4۰.۳۰.۵۰.۷۰.۷۰.۹۱۰.۳۰.۵۰.۷۰۰.۱۰.۳۰.۵۰.۷۰.۹۳.۶
C5۰.۱۰.۳۰.۵۰.۵۰.۷۰.۹۰.۱۰.۳۰.۵۰.۳۰.۵۰.۷۰۰.۱۰.۳۲.۹
             بیشترین مقدار کران بالا۴

بنابراین بزرگترین مقدار عدد ۴ خواهد بود. تمامی عناصر ماتریس ارتباط مستقیم فازی بر عدد ۴ تقسیم می شود. ماتریس نرمال فازی N به صورت زیر خواهد بود:

 C1C2C3C4C5
C1۰.۰۰۰.۰۳۰.۰۸۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸۰.۱۸۰.۲۳۰.۲۵۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸
C2۰.۱۳۰.۱۸۰.۲۳۰.۰۰۰.۰۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸۰.۲۳۰.۱۳۰.۱۸۰.۲۳۰.۱۸۰.۲۳۰.۲۵
C3۰.۰۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۰۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۰۰۰.۰۳۰.۰۸۰.۰۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸
C4۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸۰.۱۸۰.۲۳۰.۲۵۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸۰.۰۰۰.۰۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸۰.۲۳
C5۰.۰۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۳۰.۱۸۰.۲۳۰.۰۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸۰.۰۰۰.۰۳۰.۰۸

پس از ماتریس نرمال شده فازی به سه ماتریس قطعی زیر افزار می شود:

 Nl ماتریس قطعی مقادیرکران پایینNmماتریس قطعی مقادیر محتمل Nuماتریس قطعی مقادیر کران بالا
C1۰.۰۰۰.۰۸۰.۱۸۰.۰۸۰.۰۸۰.۰۳۰.۱۳۰.۲۳۰.۱۳۰.۱۳۰.۰۸۰.۱۸۰.۲۵۰.۱۸۰.۱۸
C2۰.۱۳۰.۰۰۰.۱۳۰.۱۳۰.۱۸۰.۱۸۰.۰۳۰.۱۸۰.۱۸۰.۲۳۰.۲۳۰.۰۸۰.۲۳۰.۲۳۰.۲۵
C3۰.۰۳۰.۰۳۰.۰۰۰.۰۳۰.۰۸۰.۰۸۰.۰۸۰.۰۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۳۰.۱۳۰.۰۸۰.۱۳۰.۱۸
C4۰.۰۸۰.۱۸۰.۰۸۰.۰۰۰.۱۳۰.۱۳۰.۲۳۰.۱۳۰.۰۳۰.۱۸۰.۱۸۰.۲۵۰.۱۸۰.۰۸۰.۲۳
C5۰.۰۳۰.۱۳۰.۰۳۰.۰۸۰.۰۰۰.۰۸۰.۱۸۰.۰۸۰.۱۳۰.۰۳۰.۱۳۰.۲۳۰.۱۳۰.۱۸۰.۰۸

ماتریس همانی I 5*5 خواهد بود:

I
۱۰۰۰۰
۰۱۰۰۰
۰۰۱۰۰
۰۰۰۱۰
۰۰۰۰۱

نتیجه محاسبه به صورت زیر خواهد بود:

 TlTmTu
C1۰.۰۳۰.۱۲۰.۲۱۰.۱۱۰.۱۳۰.۱۷۰.۳۰۰.۳۸۰.۲۷۰.۳۲۰.۷۵۰.۹۵۱.۰۰۰.۸۸۰.۹۹
C2۰.۱۶۰.۰۸۰.۱۸۰.۱۷۰.۲۳۰.۳۴۰.۲۶۰.۳۸۰.۳۶۰.۴۵۱.۰۰۰.۹۹۱.۱۱۱.۰۵۱.۱۹
C3۰.۰۴۰.۰۵۰.۰۲۰.۰۴۰.۰۹۰.۱۶۰.۱۹۰.۱۴۰.۱۷۰.۲۴۰.۶۳۰.۷۲۰.۶۶۰.۶۷۰.۷۹
C4۰.۱۱۰.۲۲۰.۱۳۰.۰۵۰.۱۹۰.۲۸۰.۴۱۰.۳۲۰.۲۱۰.۳۹۰.۹۰۱.۰۸۱.۰۰۰.۸۶۱.۱۰
C5۰.۰۵۰.۱۵۰.۰۶۰.۱۰۰.۰۵۰.۲۰۰.۳۲۰.۲۳۰.۲۵۰.۲۰۰.۷۳۰.۹۱۰.۸۲۰.۸۲۰.۸۲

با توجه به رابطه ماتریس ارتباط کامل فازی شده قابل محاسبه است:

 C1C2C3C4C5
C1۰.۰۳۰.۱۷۰.۷۵۰.۱۲۰.۳۰۰.۹۵۰.۲۱۰.۳۸۱.۰۰۰.۱۱۰.۲۷۰.۸۸۰.۱۳۰.۳۲۰.۹۹
C2۰.۱۶۰.۳۴۱.۰۰۰.۰۸۰.۲۶۰.۹۹۰.۱۸۰.۳۸۱.۱۱۰.۱۷۰.۳۶۱.۰۵۰.۲۳۰.۴۵۱.۱۹
C3۰.۰۴۰.۱۶۰.۶۳۰.۰۵۰.۱۹۰.۷۲۰.۰۲۰.۱۴۰.۶۶۰.۰۴۰.۱۷۰.۶۷۰.۰۹۰.۲۴۰.۷۹
C4۰.۱۱۰.۲۸۰.۹۰۰.۲۲۰.۴۱۱.۰۸۰.۱۳۰.۳۲۱.۰۰۰.۰۵۰.۲۱۰.۸۶۰.۱۹۰.۳۹۱.۱۰
C5۰.۰۵۰.۲۰۰.۷۳۰.۱۵۰.۳۲۰.۹۱۰.۰۶۰.۲۳۰.۸۲۰.۱۰۰.۲۵۰.۸۲۰.۰۵۰.۲۰۰.۸۲

برای قطعی سازی مقادیر از روش ساده (L+M+U)/3) استفاده شده است. ماتریس ارتباط کامل (T) معیارها به صورت زیر خواهد بود:

 تعداد شعبنرخ سودمشتری مداریخدمات الکترونیکخدمات ارزی
تعداد شعب۰.۳۱۶۰.۴۵۴۰.۵۳۱۰.۴۲۲۰.۴۷۸
نرخ سود۰.۴۹۶۰.۴۴۳۰.۵۵۹۰.۵۲۵۰.۶۲۵
مشتری مداری۰.۲۷۷۰.۳۱۸۰.۲۷۲۰.۲۹۴۰.۳۷۴
خدمات الکترونیک۰.۴۳۲۰.۵۶۹۰.۴۸۷۰.۳۷۴۰.۵۶۰
خدمات ارزی۰.۳۲۹۰.۴۶۲۰.۳۷۰۰.۳۹۱۰.۳۵۶
میانگین۰.۴۲۹

جهت ترسیم نقشه روابط شبکه (NRM) باید ارزش آستانه محاسبه شود. مقدار آستانه روابط یعنی میانگین مقادیر ماتریس T برابر ۰.۴۲۹ بدست آمده است. تمامی مقادیر ماتریس T که کوچکتر از ۰.۴۲۹ باشد صفر شده یعنی آن رابطه علی در نظر گرفته نمی شود. بنابراین الگوی روابط معنی دار به صورت زیر است:

 تعداد شعبنرخ سودمشتری مداریخدمات الکترونیکخدمات ارزی
تعداد شعب۰.۴۵۴۰.۵۳۱۰.۴۷۸
نرخ سود۰.۴۹۶۰.۴۴۳۰.۵۵۹۰.۵۲۵۰.۶۲۵
مشتری مداری
خدمات الکترونیک۰.۴۳۲۰.۵۶۹۰.۴۸۷۰.۵۶۰
خدمات ارزی۰.۴۶۲

همانگونه که نشان داده شده است الگوی روابط خوشه ای و مختصات دکارتی متغیرهای مورد مطالعه مانند روش غیر فازی بدست آمده است.

مثال روش دیمتل فازی
مثال روش دیمتل فازی

خروجی نهایی محاسبات فازی و نمودار علی به صورت زیر قابل تفسیر است:

DRD+RD-R
تعداد شعب۱.۹۲۶۱.۵۹۷۳.۵۲۳۰.۳۲۹
نرخ سود۲.۲۹۴۱.۹۶۱۴.۲۵۴۰.۳۳۳
مشتری مداری۱.۳۳۳۱.۹۳۳۳.۲۶۵-۰.۶۰۰
خدمات الکترونیک۲.۱۱۳۱.۷۳۹۳.۸۵۲۰.۳۷۴
خدمات ارزی۱.۶۶۵۲.۱۰۰۳.۷۶۵-۰.۴۳۶
  • همان طور که در روش دیمتل گفته شد، جمع عناصر هر سطر(D) نشان گر میزان تاثیرگذاری آن عامل بر سایر عامل های مدل است. براین اساس نرخ سود ۲.۲۹۴  از بیشترین تاثیرگذاری برخوردار است. معیار خدمات الکترونیک ۲.۱۱۳  در جایگاه دوم قرار دارد. معیارهای تعداد شعب و خدمات ارزی نیز در جایگاه بعدی تاثیرگذاری قرار دارند. معیار مشتری مداری۱.۳۳۳ نیز کمترین تاثیر گذاری را دارد.
  • مجموع عناصر ستون(R)  برای هر عامل نشانگر میزان تاثیرپذیری آن عامل از سایر عامل های سیستم است. بر این اساس معیار خدمات ارزی ۲.۱۰۰ از میزان تاثیرپذیری بسیار زیادی برخوردار است. معیار تعداد شعب ۱.۵۹۷ نیز کمترین تاثیرپذیری را از سایر معیارها دارد.
  • بردار افقی (D+R) ، میزان تاثیر و تاثر عوامل مورد نظر در سیستم است. هر چه مقدار D+R عاملی بیشتر باشد، آن عامل تعامل بیشتری با سایر عوامل سیستم دارد. بر این اساس معیار نرخ سود ۴.۲۵۴ وخدمات الکترونیک ۳.۸۵۲ بیشترین تعامل را با سایر معیارهای مورد مطالعه دارند. معیارهای مشتری مداری و تعداد شعب از کمترین تعامل یا سایر معیارها برخوردار است.
  • بردار عموری (D-R)، قدرت تاثیرگذاری هر عامل را نشان می دهد. بطور کلی اگر D-R مثبت باشد، متغیر یک متغیر علی محسوب می شود و اگر منفی باشد، معلول محسوب می شود. در این مدل تعداد شعب، نرخ سود و خدمات الکترونیک متغیرهای علی بوده و مشتری مداری و خدمات ارزی معلول است.
اکسل روش دیمتل فازی

چه میزان از این مطلب رضایت داشته اید؟

میانگین ۳ / ۵. از ۳

لطف می کنین اگه رای بدین

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *